The Men of God -- from Foroughi Bastami

Another famoud Persian Poet writes about the characteristics of the men of God.

فروغی بسطامی

مردان خدا پردهٔ پندار دریدند
The men of God rent the veil of thought
یعنی همه جا غیر خدا یار ندیدند
which means they saw noone but God anywhere

هر دست که دادند از آن دست گرفتند
They received from the same hand they gave
هر نکته که گفتند همان نکته شنیدند
they heard back whatever points they had made to others

یک طایفه را بهر مکافات سرشتند
they chose one crowd to be punished
یک سلسله را بهر ملاقات گزیدند
and another to reach communion

یک فرقه به عشرت در کاشانه گشادند
one group are happy and having a great time
یک زمره به حسرت سر انگشت گزیدند
another crowd are biting their fingers in envy and regret

جمعی به در پیر خرابات خرابند
one group are smashed behind the winehouse
قومی به بر شیخ مناجات مریدند
another are praying, followers of the spiritual guide

یک جمع نکوشیده رسیدند به مقصد
one group reached their destination without effort
یک قوم دویدند و به مقصد نرسیدند
another crowd ran long and did not arrive

فریاد که در رهگذر آدم خاکی
Hear my shout hear my cry: in this passageway on earth
بس دانه فشاندند و بسی دام تنیدند
many have poured seeds and many have laid traps

همت طلب از باطن پیران سحرخیز
seek motivation from the hearts of those early rising wise ones
زیرا که یکی را ز دو عالم طلبیدند
for they sought to uncover one or two secrets of the two worlds

زنهار مزن دست به دامان گروهی
beware -- don't fall in with that group
کز حق ببریدند و به باطل گرویدند
who broke apart from Truth and joined False

چون خلق درآیند به بازار حقیقت
when the people come to the market of Truth
ترسم نفروشند متاعی که خریدند
i fear they will not sell the food they had bought

کوتاه نظر غافل از آن سرو بلند است
that myopic one who looks only at his feet can't see the tall pine
کاین جامه به اندازهٔ هر کس نبریدند
for they didn't cut this cloth to fit everyone's size

مرغان نظرباز سبک‌سیر فروغی
those keen light-flying birds of light
از دام گه خاک بر افلاک پریدند
flew away from the traps of dust into the blue heavens

Hear The Voice of Love, eloquently speaking -- Hafez Ode 178

We have a guest appearance by Hafez, in his ode 178, entitled as above.

To extend the colloquial religious connotation, Mahram, is a word used to denote those who are in our intimate trusted circle; our circle of trust, those who can know our secrets, though whom we trust our secrets. "Mahram e Del" Are those who are are close to our heart (del). "Haram" is the variation of the English Harem; but the meaning of the word itself is a protected domain, a protected area , a sacred area, "holy ground" is the closest English equivalent.

هر که شد محرم دل در حرم یار بماند
Whoever gains the status of a one trusted by the heart
will remain safe on the holy ground of Love
وان که این کار ندانست در انکار بماند
And those who do not know how to accomplish this
will forever remain in the realm of rejection

اگر از پرده برون شد دل من عیب مکن
Don't find fault with me for showing my Love
If my heart springs out from behind the curtain
شکر ایزد که نه در پرده پندار بماند
thank the Lord it did not remain behind
that veil forever just continuing to think about love

صوفیان واستدند از گرو می همه رخت
دلق ما بود که در خانه خمار بماند

محتسب شیخ شد و فسق خود از یاد ببرد
قصه ماست که در هر سر بازار بماند

هر می لعل کز آن دست بلورین ستدیم
آب حسرت شد و در چشم گهربار بماند

جز دل من کز ازل تا به ابد عاشق رفت
جاودان کس نشنیدیم که در کار بماند

گشت بیمار که چون چشم تو گردد نرگس
شیوه تو نشدش حاصل و بیمار بماند

از صدای سخن عشق ندیدم خوشتر
Have you ever heard a better legacy in this whirling dome
یادگاری که در این گنبد دوار بماند
than the voice of Love, eloquently speaking

داشتم دلقی و صد عیب مرا می‌پوشید
خرقه رهن می و مطرب شد و زنار بماند

بر جمال تو چنان صورت چین حیران شد
که حدیثش همه جا در در و دیوار بماند

به تماشاگه زلفش دل حافظ روزی
شد که بازآید و جاوید گرفتار بماند

Hafez uses the metaphor of the "circling dome" to refer to the sky and the world as a whole.
The sound of Love, speaking -- that utterance is the sweetest legacy we can leave in this world.

"How am I ?" you ask -- How would I know anymore?

مرا گویی: «چه سانی؟» من چه دانم؟

«کدامی وز کیانی؟» من چه دانم؟

مرا گویی: «چنین سرمست و مخمور

ز چه رطلِ گرانی؟» من چه دانم؟

مرا گویی: «در آن لب او چه دارد

کز او شیرین زبانی؟» من چه دانم؟

مرا گویی: «در این عُمرت چه دیدی

بِه از عمر و جوانی؟» من چه دانم؟

بدیدم آتشی اندر رخِ او

چو آبِ زندگانی، من چه دانم؟

اگر من خود توام پس تو کدامی؟

تو اینی یا تو آنی؟ من چه دانم؟

چنین اندیشه‌ها را من که باشم؟

تو جانِ مهربانی، من چه دانم؟

مرا گویی که «بر راهش مقیمی؟»

مگر تو راهبانی! من چه دانم؟

مرا گاهی کمان سازی گهی تیر

تو تیری یا کمانی، من چه دانم؟

خُنُک آن دم که گویی: «جانت بخشم؟»

بگویم من: «تو دانی، من چه دانم؟»

ز بی‌صبری بگویم: «شمس تبریز،

چنینی و چنانی» من چه دانم؟

"How am I?" you ask? -- What can I say?

You ask me how I’m doing? --What can I say?
 

You ask me where do I come from? From which community?" you ask-- What can I say?

"From what wine-vat did you become this drunk?" you ask -- What can I say?

You ask me:

"What did the beloved have in those the lips --
from which your speech flows sweet?" -- What can I say?

You ask me:

“What have you seen in your lifetime that is better than life and youth?"-- What can I say?

I spotted a fire in the Beloved's face
that looked like the fountain of life—

What can I say?

If I myself, am you, then which one are You?
I ask : Are You This One or that one?—

What can I say?

Who am I to think these thoughts?
You being that kind essence of my life –

What can I say?

  

You ask me:

"Are you steadfast on the Beloved's Way? If so, are you a guide?" -- What can I say?

You craft me sometimes, into a bow, and sometimes into an arrow
But which one are You: the arrow or the bow?
What can I say?

When you tell me you’ll give me life , in that happy moment I’ll reply
"You know best -- What can I say?"

When I’m impatient I call on Him upon [My Guide] Shams of Tabriz:
“Are you going to be this way?”
What can I say?

Walk the Waves like Jesus

گفت هان ای سخرگان گفت و گو
He said beware those of you
mesmerized by idle talk

وعظ و گفتار زبان و گوش جو
who seek lessons and sermons,
speech and sound,

پنبه اندر گوش حس دون کنید
Put cotton in the ear
of the lower senses

بند حس از چشم خود بیرون کنید
break the bonds of the senses that come through your eyes

پنبه‌ی آن گوش سر گوش سرست
The cotton in the ear of secrets is the external ear

تا نگردد این کر آن باطن کرست

Until that external ear is not deaf the spiritual one remains deaf

بی‌حس و بی‌گوش و بی‌فکرت شوید
Become without senses, without ears, without thought

تا خطاب ارجعی را بشنوید
so you can hear the call from above

تا به گفت و گوی بیداری دری
Until you can open the door to awakened conversation

تو زگفت خواب بویی کی بری
How can you feel that inner conversation of sleep

سیر بیرونیست قول و فعل ما
Speech and actions are our outer journey

سیر باطن هست بالای سما
The inner journey happens above the heavens

حس خشکی دید کز خشکی بزاد
One born on dry land only senses dryness

عیسی جان پای بر دریا نهاد
The Jesus inside steps upon the ocean

سیر جسم خشک بر خشکی فتاد
The journey of our earthly body is on earth 

سیر جان پا در دل دریا نهاد
The spiritual journey encourages us to step into the sea

چونک عمر اندر ره خشکی گذشت
When you spend your life in the way of earth

گاه کوه و گاه دریا گاه دشت
Sometimes on the mountain, sometimes on the sea and in the fields

آب حیوان از کجا خواهی تو یافت
But where can you find the fountain of Life?

موج دریا را کجا خواهی شکافت
Where are you going to pierce the waves of the ocean?

موج خاکی وهم و فهم و فکر ماست
The earthly wave comes from our thought, illusions and understandings 

موج آبی محو و سکرست و فناست
The water wave is evanescent, drunk, annihilating

تا درین سکری از آن سکری تو دور
If you are drunk here, you are far from that Other Drunkenness
تا ازین مستی از آن جامی نفور
Until you are drunk from this, you are kept away from that Other Cup

گفت و گوی ظاهر آمد چون غبار
Outward conversation settles on us like dust

مدتی خاموش خو کن هوش‌دار
 Be silent-natured for a while and carefully guard your thoughts. 

Though my heart is on fire- I remain silent

بزن آن پرده دوشین که من امروز خموشم
Play that melody from yesterday,
for today, I remain silent
ز تف آتش عشقت من دلسوز خموشم
Though the heat of your love may burn me,
I remain silent
منم آن باز که مستم ز کله بسته شدستم
I am the drunk hawk,
yearning to hunt, yet I am tied
ز کله چشم فرازم ز کله دوز خموشم
I gaze beyond but remain
silent in my bonds
ز نگار خوش پنهان ز یکی آتش پنهان
I am concealed from the fire
from the well-concealed beloved
چو دل افروخته گشتم ز دلفروز خموشم
Though my heart is on fire
I remain silent
چو بدیدم که دهانم شد غماز نهانم
سخن فاش چه گویم که ز مرموز خموشم
What can I utter out loud
for am bound to silence from the secret
به ره عشق خیالش چو قلاووز من آمد
My thoughts of my love guard me
protect me from all sides
ز رهش گویم لیکن ز قلاووز خموشم
I would speak of the way of love
but my protector keeps me silent
ز غم افروخته گشتم به غم آموخته گشتم
As I smoulder in it
I learned about sorrow
ز غم ار ناله برآرم ز غم آموز خموشم
My sighs of sorrow may be heard
yet I am silent about the one who taught me sorrow.

My mind swims in thoughts of you - ode 759

My Dear at every turn I want you here
I seek you far I seek you near

My heart is longing for you
My mind thinks only of you

My tired yellow complexion
Shows the sorrow of longing for you
دل من رای تو دارد سر سودای تو دارد
رخ فرسوده زردم غم صفرای تو دارد

My head is drunk with the beauty of your face
My heart is entrapped by thoughts of you
سر من مست جمالت دل من دام خیالت

I dedicate these jewels of my eyes
to the depths of the Ocean that is You
گهر دیده نثار کف دریای تو دارد

Every gift I received from you
I lay before my thoughts of you
ز تو هر هدیه که بردم به خیال تو سپردم

Thoughts with the sweetness of nectar
with the beauty of your face;
with your magnificence
که خیال شکرینت فر و سیمای تو دارد

Yet I am mistaken; for my thoughts
Won't remain as thoughts of You
غلطم گر چه خیالت به خیالات نماند

All goodness and kindness coming to me
are gifts from You
همه خوبی و ملاحت ز عطاهای تو دارد

The hundred petaled flower
shed its petals in chagrin
گل صدبرگ به پیش تو فروریخت ز خجلت

For it thought it too
had beauty comparable to You
که گمان برد که او هم رخ رعنای تو دارد

It bowed its head
and wept in regret
سر خود پیش فکنده چو گنه کار تو عرعر

for mistakenly believing
it had better than You!
که خطا کرد و گمان برد که بالای تو دارد

جگر و جان عزیزان چو رخ زهره فروزان
همه چون ماه گدازان که تمنای تو دارد

دل من تابه حلوا ز بر آتش سودا
اگر از شعله بسوزد نه که حلوای تو دارد

هله چون دوست به دستی همه جا جای نشستی
خنک آن بیخبری کو خبر از جای تو دارد

اگرم در نگشایی ز ره بام درآیم
که زهی جان لطیفی که تماشای تو دارد

به دو صد بام برآیم به دو صد دام درآیم
چه کنم آهوی جانم سر صحرای تو دارد

خمش ای عاشق مجنون بمگو شعر و بخور خون
که جهان ذره به ذره غم غوغای تو دارد

سوی تبریز شو ای دل بر شمس الحق مفضل
چو خیالش به تو آید که تقاضای تو دارد

I am drunk of you and mindless of me

مکن ای دوست غریبم سر سودای تو دارم
Stop my friend! I am
but a stranger seeking You!

من و بالای مناره که تمنای تو دارم
I will climb the tower and call
out your name, for I yearn for You

ز تو سرمست و خمارم خبر از خویش ندارم
I am drunk of you, and
I am mindless of me

سر خود نیز نخارم که تقاضای تو دارم
I have no time to scratch my head,
I only ask for you

دل من روشن و مقبل ز چه شد با تو بگویم
I will only tell you what it is
That opens up my heart and lights it up

که در این آینه دل رخ زیبای تو دارم
For here in the mirror of my heart
I have your beautiful reflection

مکن ای دوست ملامت بنگر روز قیامت
Don't reprimand me so,
there will be a day of judgement!

همه موجم همه جوشم در دریای تو دارم
I am a wave, a churning bubble,
seeking the ocean that is You!

مشنو قول طبیبان که شکر زاید صفرا
Don't listen to the healers
who say sweetness casues ailment!

به شکر داروی من کن چه که صفرای تو دارم
heal me sweet for my ailment
is separation from You!

هله ای گنبد گردون بشنو قصهام اکنون
که چو تو همره ماهم بر و پهنای تو دارم

بر دربان تو آیم ندهد راه و براند
خبرش نیست که پنهان چه تماشای تو دارم

ز درم راه نباشد ز سر بام و دریچه
ستر الله علینا چه علالای تو دارم

هله دربان عوان خو مدهم راه و سقط گو
چو دفم می زن بر رو دف و سرنای تو دارم

As the drummer strikes the drum
slap me a see I am full of your rythm
چو دف از سیلی مطرب هنرم بیش نماید
بزن و تجربه می کن همه هیهای تو دارم

هله زین پس نخروشم نکنم فتنه نجوشم
به دلم حکم کی دارد دل گویای تو دارم